For English see below
Opleiding Muziek-
Afstudeerrichting Oude Muziek
Het Fontys Conservatorium biedt een opleiding aan die vrijwel nergens anders bestaat: oude ensemble muziek. Deze opleiding beslaat een bijzonder mooi en boeiend werkveld, de vocale en - vanaf september 2011 - ook de instrumentale muziek van de Middeleeuwen en de Renaissance, samen een periode van maar liefst 600 jaar. Dat is een enorm tijdvak, een veel langere periode dan die vanaf de Renaissance tot nu. Deze periode kende vele muzikale stijlen, vormen en genres. Sommige hiervan waren verbonden aan de kerk (zoals het gregoriaans), anderen aan de adellijke hoven (denk aan troubadour- en trouvèreliederen), weer andere hingen samen met de opkomst van de steden. Sommige stijlen verspreidden zich over grote delen van Europa, anderen bleven beperkt tot een kleiner gebied.
Inhoud
Deze muziek verschilt op essentiële punten van latere muziek, en is gebaseerd op geheel andere concepten. Het meerstemmig denken was in een andere fase dan nu. Tonaal denken of functionele harmonie bestond niet. De muziek was modaal, ontstaan vanuit de eenstemmigheid, en werd in eerste instantie niet opgetekend maar mondeling doorgegeven. Zeker de oudste muziek draagt daar nog alle sporen van. Gedurende de opleiding krijgt de student inzicht in het ontstaan van de muzikale vormen en genres en de ontwikkelingen die ze doormaakten, zoals bijvoorbeeld de ontwikkeling van de meerstemmigheid uit het gregoriaans of de ontwikkeling van wereldlijke muziek vanuit religieuze muziek.
Oude ensemble zang
Wie zich op dit terrein wil specialiseren moet een gedegen kennis hebben van het vakgebied, zowel praktisch muzikaal als wat betreft theoretische en historische achtergrond. Belangrijk in de opleiding is de vocale scholing. Deze wordt gegeven in individuele zanglessen waarin aan zangtechniek gewerkt wordt. De basis hiervan is het omgaan met stem en adem en taal: een natuurlijk bewegen van het stemgeluid op de adem, die de drager is van de taal. Dictie is hierbij heel belangrijk. Daarnaast wordt er aan het repertoire gewerkt in ensemblelessen. In deze lessen komen allerlei zaken aan bod: repertoirekennis, uitvoeringspraktijk, ensemblezang en elementaire ensembleleiding. Ook doet de student hier ervaring op in het lezen van oude muzieknotaties, en worden begrippen van de muziektheorie in de praktijk gebracht.
Er is aandacht voor een goed begrip van de oorspronkelijke bronnen (handschriften en oude drukken) waarin de muziek bewaard is gebleven, om de mentaliteit (in sommige gevallen beter gezegd: de spiritualiteit) die in de oude muziek vervat is zo goed mogelijk tot zijn recht te laten komen. Andere elementen die aan bod komen zijn: het leren werken vanuit een orale traditie, vanuit de taal en de spreekstem.
Deze componenten worden verzorgd door mw. Ildikó Hajnal.
Renaissance Chapel Course
In september 2011 start het Fontys Conservatorium met de Renaissance Chapel Course, deze wordt gegeven door dhr. Isaac Alonso de Molina. Geinteresseerden kunnen hier meer lezen over deze opleiding: Renaissance Chapel Course.
Muziekgeschiedenis, muziektheorie en bibliotheekvaardigheden
In de opleiding wordt tevens aandacht besteed aan muziekhistorische en -theoretische ontwikkelingen. Voor een goed begrip van de muziek is kennis van de muziek- en cultuurgeschiedenis nodig. In de lessen worden historische achergronden geschetst rond zaken als hofcultuur, kloosterleven, kathedraalscholen, stadsleven. Tevens komt de muziektheorie aan bod: de modaliteitsleer en het toonsysteem. Om een eigen visie op de muziek te ontwikkelen musiceren veel musici direct uit (kopieën van) de oude handschriften. De student zal allerlei vormen van middeleeuwse muzieknotaties en middeleeuws schrift leren kennen, van de oudste neumennotaties van het gregoriaans tot en met de laatmiddeleeuwse mensuraalnotaties voor de complexe polyfone stukken.
De volgende vraag is waar en hoe deze middeleeuwse bronnen geraadpleegd kunnen worden. Is de muziek die je zoekt bewaard in middeleeuwse handschriften, of (in het geval van 16e-eeuwse muziek) al in oude drukken? En waar worden deze bewaard? Is de muziek beschikbaar in moderne edities? De studenten zullen in de loop van de studie een aantal vaardigheden aangereikt krijgen om dergelijke zoekacties te kunnen uitvoeren; daarbij horen enkele bezoeken aan een muziekwetenschappelijke collectie.
Deze componenten worden verzorgd door dhr. Joep van Buchem.
Leerdoel
De opleiding oude ensemble muziek leidt op tot ensemblezanger of -instrumentalist in de oude muziek, d.w.z. West-Europese klassieke muziek van de Middeleeuwen en Renaisssance. Daarbij ligt het accent op vocale muziek, veelal ensemblemuziek, maar in een aantal gevallen ook solistische werken (bijv. in het geval van Minnesang en troubadoursliederen voor zangers, of repertoire zoals estampies en werken uit codex Faenza voor instrumentalisten). De student leert deze muziek uit te voeren in ensembleverband, en waar nodig in enkelvoudige bezetting (solistisch) te zingen en leiding te geven aan een ensemble.
De student wordt vertrouwd gemaakt met het muzikale repertoire van de genoemde periode, de liturgische monodie (gregoriaans) en de vormen en stijlen die hieruit ontwikkeld zijn, niet-liturgische religieuze vormen en genres (zoals de Italiaanse lauda, de Portugese cantigas), liturgische polyfonie, en de wereldlijke monodie (bv. troubadour- en trouvèreliederen, Minnesang) en wereldlijke polyfonie.
De student leert omgaan met bronnen uit de genoemde periode, waaronder het lezen van middeleeuwse muzieknotaties. Tevens is er aandacht voor het werken in bibliotheken, met microfilms, met muziekwetenschappelijke edities en dergelijke, zodat de student na afloop van de studie in staat is zelfstandig zijn kennis te vergroten.
Opzet van de studie
De studie is verdeeld over 4 jaren. Elk jaar krijgt een eigen thema of zwaartepunt mee, vaak geografisch (bv. een Frans jaar, een Spaans jaar). Een studiejaar is verdeeld in modules, waarbij verschillende aspecten van het thema aan bod komen, zoals gregoriaans, vroege meerstemmigheid, wereldlijke vormen, kloostermuziek, hofcultuur, enzovoorts. Jaarlijks wordt een deel van de modules door gastdocenten verzorgd; ook worden enkele masterclasses gegeven door musici van internationale reputatie.
In 2007-08 waren de gastdocenten: Jos Somsen (zang) en Jonathan Talbott (vedel) (module troubadours), Stratton Bull (module Josquin Desprez), Joep van Buchem (module Franco-Vlaams lied). Masterclasses zijn gegeven door: Anne Azema en Joel Cohen (24-25 januari 2008, troubadour en trouvèreliederen) en Jill Feldman en Kees Boeke (april, Trecento).
Toelatingseisen
Naast de algemene toelatingseisen voor het conservatorium wordt getest of de zangstudent een ontwikkelbare stem heeft.
Contractonderwijs
Het is mogelijk om een deel van de opleiding te volgen in de vorm van contractonderwijs; ook daarvoor moet een toelatingstest afgelegd worden.
Eindkwalificaties
Allereerst is de student (vocaal-)technisch toegerust om oude muziek uit te voeren, en is in staat om in dit repertoire solo-partijen voor zijn rekening te nemen en een ensemble te leiden. Hij heeft repertoirekennis, stijlkennis en kennis omtrent muziekhistorische ontwikkelingen, vormen en genres. Hij is in staat vanuit middeleeuwse muzieknotaties te musiceren. Hij is vertrouwd met de belangrijkste handboeken en repertoria en databanken, en kan de weg vinden in de muziekwetenschappelijke bibliotheken om zodoende zijn repertoirekennis te vergroten en programma’s te kunnen samenstellen. Werkvormen: individuele les, ensembleles, presentaties, daarnaast (vooral in de hogere jaren) enige literatuurstudie en bibliotheekbezoek.
Meer weten?
Kijk bij de meestgestelde vragen. Staat jouw vraag er niet tussen? Stuur dan een email of neem telefonisch contact op.
Early ensemble music studies at Fontys Conservatorium
The Fontys Conservatory Tilburg offers a course of study that exists virtually nowhere else: early ensemble music. This covers a remarkably fine and fascinating field of interest, i.e. the vocal and - from september 2011 also instrumental - music of Middle Ages and Renaissance, which is a period of no less than 600 years in all. This huge epoch, much longer than the period from the Renaissance up to the present, knew many musical styles, forms and genres. Some of them were linked to the Church (such as plainchant), others to the noble courts (think of troubadour and trouvère songs), others again were connected with the rise of the cities. Some styles spread over large parts of Europe, others were confined to a smaller area.
Early vocal ensemble music
Whoever wishes to specialise in this domain needs a thorough knowledge of the discipline, both in a practical musical sense and as regards theoretical and historical backgrounds. Vocal training is a major ingredient of the curriculum. It is given in individual singing lessons during which the student will improve his singing technique. At the basis of the technique is the handling of voice and breath and language: the voice should flow naturally on the breath, which carries the language. Diction is crucial here. Apart from this in ensemble classes repertory is built up. In these classes subjects are dealt with such as knowledge of repertory, performance practice, ensemble singing and elementary ensemble conducting. Also the student will gain experience in the reading of early music notations, and concepts from the theory of music are put to practice.
A lot of attention is paid to a good understanding of the original sources (manuscripts and old prints) in which the music has come down to us, in order to do full justice to the mentality (sometimes perhaps better: spirituality) contained in early music. Other elements that will be considered are learning to work from an oral tradition, from the language and from the speaking voice.
These subjects are taught by Ms Ildikó Hajnal.
Renaissance Chapel Course
In september 2011 the Renaissance Chapel Course will start alt Fontys Conservatorium. The course will be taught by mr. Isaac Alonso de Molina. If you are interested, please read more about this course: Renaissance Chapel Course
History of music, theory of music and library research
In the curriculum attention is paid to developments in the history and theory of music. Knowledge of the history of music and culture is prerequisite for getting a real understanding of the music. Historical backgrounds of e.g. courtly culture, monastic life, cathedral schools and city life are outlined in these classes. As for the music theory, the modal and tonal systems are examined. Many musicians play music straight from (copies of) old manuscripts so as to develop their own personal view of the music. The student will be introduced to all kinds of medieval notational systems and medieval manuscripts, from the earliest neume notations of plainchant to the late medieval mensural notations of complex polyphonic pieces.
So the question that arises is where and how these medieval sources can be consulted. Has the music one is looking for come down to us in medieval manuscripts or, in the case of 16th C music, in old printed editions? And where are these kept? Is the music available in modern editions? In the course of their studies students will learn a number of skills to be able to do research into this, part of which will be some visits to musicological libraries.
These subjects are taught by Mr. Joep van Buchem, musicologist and singer.
Objectives
The early ensemble music studies will train a student to become an ensemble singer or instrumentalist of early music, that is Western European classical music of Middle Ages and Renaissance. Emphasis is laid on vocal music, for the most part ensemble music, but in a number of cases solo songs as well (e.g. in the case of Minnesang and troubadour songs for singers, or repertoire like estampies and works from codex Faenza for instrumentalists). The student will learn how to perform this music in an ensemble setting, and in given situations to sing as a soloist and lead an ensemble.
The student is introduced to the musical repertory of the era mentioned above, i.e. liturgical chant and the forms and styles derived from this, non-liturgical religious forms and genres (such as the Italian laude and the Portuguese cantigas), liturgical polyphony, and secular monody (e.g. troubadour and trouvère songs, Minnesang) and secular polyphony.
The student will learn how to deal with manuscript and printed sources, including reading medieval music notations. Research in libraries and dealing with microfilms, musicological editions and such will be paid attention to, so that the student will be able to continue acquiring knowledge himself as a graduate.
The curriculum
The curriculum is spread over four years. Each year gets its own overall theme, which is often geographical, and could take the shape of a French or a Spanish year. One academic year is divided into teaching modules, during which several aspects of the overall theme are presented, such as plainchant, early polyphony, secular forms, monastic music, courtly culture etc.
Every year a number of modules is being taught by visiting lecturers. Also several master classes are given by musicians of international reputation.
In 2007-2008 visiting lecturers were Jos Somsen (singer) and Jonathan Talbott (viella) (troubadour module), Stratton Bull (Josquin Desprez module), Joep van Buchem (Franco-Flemish polyphonic song module). Master classes were given by Anne Azema and Joel Cohen (on 24-25 January 2008, troubadour and trouvère songs) and by Jill Feldman and Kees Boeke (on 28-29 April, Trecento).
Admission requirements
Apart from the general admission requirements for the conservatory which the student has to meet he will be tested to find out if his voice is receptive to training.
Contract studies
It is possible to do part of the courses as a contract student; an entrance examination is required to do this as well.
Final qualifications
First and foremost the student has the vocal or instrumental qualities to perform early music, and has the skills to take solo parts and conduct an ensemble. Besides he has a wide knowledge of repertory, styles and developments in the history of music, and of forms and genres through history. He has the skill to play from medieval music notations. He is familiar with the major handbooks, repertories and databases, and can find his way in musicological libraries in order to increase his knowledge of repertory and be able to compile programmes. Types of instruction: individual lessons and coaching, ensemble classes, presentations, and apart from this, especially in the final years, some study of literature and library search.
Questions?
Please contact us via email.
Fontys Conservatorium Oude Muziek op Youtube / Early Music on Youtube: